Πριν από λίγες μέρες
δημοσιεύθηκε ο Ν. 5282/2026 (ΦΕΚ A΄ 30 - 27.02.2026), με τον οποίο τέθηκαν σε ισχύ οι τελευταίες (μέχρι τις
επόμενες) τροποποιήσεις του ΚΠολΔ. Επιγραμματικά, οι σημαντικότερες (και όχι
όλες οι) αλλαγές έχουν ως εξής (η αναφορά των αριθμών αφορά άρθρα του ΚΠολΔ):
Α) ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΑΣΤΟΧΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΙΣ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΤΟΥ Ν. 5221/2025 ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΠολΔ
Το μεγαλύτερο μέρος των διατάξεων του Ν. 5282/2026 αφορούν διορθώσεις αστοχιών του Ν. 5221/2026. Οι σημαντικότερες είναι οι εξής:
(α) 215 παρ. 1: Η δικάσιμος που ορίζεται για την συζήτηση (κάθε) αγωγής πρέπει να προσδιορίζεται όχι μόνο εντός 210 ημερών από την κατάθεση της αγωγής (αυτό οριζόταν ήδη με τους Ν. 5221/2025 και 5264/2025), αλλά και όχι πριν από 200 ημέρες από το χρονικό αυτό σημείο. Τούτο είναι αναγκαίο ειδικά στην «νέα-νέα» τακτική διαδικασία, καθώς με την εισαγωγή της Διάταξης είναι πολλές οι πιθανές ενδιάμεσες προθεσμίες που πρέπει να τηρηθούν, που απαιτούν κατ’ ελάχιστον 175 ημέρες από την κατάθεση της αγωγής.
(β) 237: (i) Η επίσπευση της συζήτησης μετά την αποτυχία της εκούσιας διαμεσολάβησης (κατά την διάρκεια της εκκρεμοδικίας) γίνεται αφού το ζητήσει από την Γραμματεία ο επιμελέστερος των διαδίκων, αλλά η κλήτευση των μερών γίνεται οίκοθεν, δηλαδή με επιμέλεια της Γραμματείας του Δικαστηρίου. (ii) Η Διάταξη της παρ. 3 μπορεί να εκδοθεί και επί αγωγής που ασκήθηκε αναρμοδίως, οπότε η Διάταξη μπορεί να παραπέμπει στο αρμόδιο δικαστήριο. (iii) Η συζήτηση είναι τυπική σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμη και αν έχει εκδοθεί Διάταξη (η αρχική διατύπωση φαινόταν να προβλέπει την μη υποχρεωτική παρουσία των πληρεξουσίων δικηγόρων κατά την συζήτηση μόνο όταν δεν εκδιδόταν Διάταξη).
(γ) 238: Διορθώθηκε η αστοχία που προέβλεπε την κατάθεση προτάσεων επί των παρεπόμενων δικών 10 ημέρες μετά την κατάθεση προτάσεων επί της κύριας αγωγής. Οι προθεσμίες πλέον ταυτίζονται πλήρως (άλλωστε, μετά το Ν. 5221/2025 αφετηριάζονται από τα ίδια χρονικά σημεία σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς).
(δ) 469 (μικροδιαφορές): Η προθεσμία αντίκρουσης μετά την τυχόν προβολή νέων ισχυρισμών κατά την συζήτηση μικροδιαφοράς γίνεται 5 εργασίμων ημερών (αντί 3 ημερών που προβλεπόταν) σε εναρμόνιση με τον γενικό κανόνα κατάθεσης προσθήκης εντός 5 εργασίμων ημερών που καθιερώνεται μετά το Ν. 5221/2025.
(ε) 509 (ανακοπή ερημοδικίας): Η προθεσμία προσθήκης-αντίκρουσης στην δίκη της ανακοπής ερημοδικίας γίνεται 5 εργασίμων ημερών (αντί 3 εργασίμων ημερών που προβλεπόταν) ομοίως σε εναρμόνιση με τον γενικό κανόνα κατάθεσης προσθήκης εντός 5 εργασίμων ημερών που καθιερώνεται μετά το Ν. 5221/2025.
(στ) 495 (γενική διάταξη περί ενδίκων μέσων): (i) Η (εμπροσθοβαρής) προθεσμία κλήτευσης εντός 30 ημερών από την κατάθεση (ή 60 ημερών αν έχουμε περίπτωση άγνωστης διαμονής ή επίδοσης στο εξωτερικό)[1] δεν αφορά μόνον την τακτική διαδικασία, αλλά εφαρμόζεται επί κάθε διαδικασίας[2] (επιλύοντας σχετική διχογνωμία, που στηριζόταν στο – μη τροποποιούμενο βέβαια – άρθρο 591 παρ. 1 περ. α΄ ΚΠολΔ). (ii) Καταργείται το άρθρο 498 ΚΠολΔ (που ήταν το παλιό άρθρο περί κλητεύσεως στα ένδικα μέσα) και ορίζεται ότι σε κάθε επόμενη συζήτηση, πέραν της αρχικής, η κλήτευση πρέπει να τηρεί το γενικό άρθρο 228 ΚΠολΔ[3] (που προβλέπει κλήτευση προ 30 ημερών). Άρα, με την τροποποίηση: Επί κάθε διαδικασίας σε κάθε ένδικο μέσο που ασκούμε, πρέπει να το επιδίδουμε εντός 30 (ή 60) ημερών (προθεσμία κλητεύσεως), αν όμως πρόκειται να συζητηθεί το ένδικο μέσο σε δικάσιμο πέραν της αρχικώς ορισθείσας, για αυτή η προθεσμία κλητεύσεως ορίζεται στο άρθρο 228 ΚΠολΔ.
(ζ) Προσδιορισμός απροσδιόριστων εφέσεων και αναιρέσεων: Εφέσεις και αναιρέσεις που είχαν ασκηθεί μέχρι 31/12/2025 και δεν έχουν προσδιορισθεί, πρέπει να προσδιορισθούν μέχρι 31/3/2027 (δηλαδή σε περίπου 1 έτος από σήμερα). Σε αντίθετη περίπτωση, αυτά τα ένδικα μέσα λογίζονται ως μη ασκηθέντα.
(η) Προθεσμία επίδοσης πρόσθετων λόγων και αντέφεσης: Με τα νέα άρθρα 520 παρ. 2, 523 παρ. 2 και 547 ορίζεται ότι η αντέφεση, όπως και οι πρόσθετοι λόγοι έφεσης και αναψηλάφησης πρέπει να επιδίδονται μέσα στην ίδια προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να κατατεθούν (δηλαδή εντός 40 ημερών από την λήξη της προθεσμίας κλητεύσεως) και όχι εντός επιπλέον 30 ημερών, όπως είχε η αρχική μορφή των ανωτέρω διατάξεων μετά το Ν. 5221/2025.
(θ) 808: (i) Με την νέα παρ. 7 του άρθρου 808 ο συμβολαιογράφος ευθύνεται μόνο για δόλο και βαριά αμέλεια κατά την δημοσίευση διαθήκης και την κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας. (ii) Περαιτέρω, και ενώ μέχρι τώρα μια διαθήκη που έφερε εξωτερικά ελαττώματα μπορούσε να δημοσιευθεί (αρχικά από το Δικαστήριο και από 1/11/2025 από τον συμβολαιογράφο) με την βεβαίωση των εξωτερικών της ελαττωμάτων, πλέον ο (μόνος αρμόδιος) συμβολαιογράφος θα δημοσιεύει την διαθήκη αυτή χωρίς καμία σχετική βεβαίωση.
(ι) Σώρευση ανακοπών: Με το άρθρο 45 του Ν. 5282/2026 καταργείται η παρ. 6 του άρθρου 632, που επέτρεπε με την ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής να σωρευθεί και αίτημα ακυρώσεως των πράξεων εκτελέσεως, που ενεργούνται με βάση αυτήν, αν συντρέχουν και οι προϋποθέσεις του άρθρου 218 ΚΠολΔ.
(ια) Μεταβατική διάταξη για την εφαρμογή του νέου δικαίου επί κλήσεων. Με την αρχική διατύπωση του άρθρου 126 παρ. 6 Ν. 5221/2026 προβλεπόταν ότι οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται όχι μόνο επί των νέων αγωγών (που κατατίθενται μετά την 1/1/2026), αλλά και επί των νέων κλήσεων. Το γράμμα της αρχικής διάταξης δεν διέκρινε, με αποτέλεσμα το νέο δίκαιο να εφαρμόζεται επί των νέων κλήσεων ανεξάρτητα από το λόγο που οδήγησε στην νέα κλήση. Με το άρθρο 44 Ν. 5282/2026 περιορίζεται το εύρος των κλήσεων, επί των οποίων εφαρμόζεται το νέο δίκαιο, σε εκείνες που ακολουθούν ματαίωση της συζήτησης ή κήρυξη της συζήτησης ως απαράδεκτης. Σε κάθε άλλη περίπτωση κλήσης για επαναφορά συζήτησης «παλιάς» αγωγής, εφαρμόζεται το «παλιό» δίκαιο.
Β) ΝΕΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΠολΔ
Πέρα από την διόρθωση αστοχιών του Ν. 5221/2025, ο Ν. 5282/2026 προχώρησε στην εισαγωγή και αμιγώς νέων ρυθμίσεων κυρίως στο πεδίο της αναγκαστικής εκτέλεσης. Οι σημαντικότερες είναι:
(α) 983-985: Αλλάζει το σύστημα επιβολής αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου και μοιάζει έντονα με τον τρόπο επιβολής κατάσχεσης κινητού. Με το νέο σύστημα, μετά την επίδοση της επιταγής προς πληρωμή (924) και την πάροδο 3ημέρου, ο δικηγόρος του επισπεύδοντος συντάσσει εντολή προς εκτέλεση που περιγράφει το αντικείμενο της κατάσχεσης και τον τρίτο εις χείρας του οποίου επιβάλλεται η κατάσχεση, καθώς και τον επιμελητή που θα την επιβάλλει. Ο επιμελητής συντάσσει έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης, της δίνει μοναδικό αριθμό μέσω μιας πλατφόρμας που διαχειρίζονται οι επιμελητές και την επιδίδει στον τρίτο και στον καθ’ ου η εκτέλεση εντός των ήδη γνωστών προθεσμιών. Η δήλωση του τρίτου δεν υποβάλλεται στο Πρωτοδικείο, αλλά δια της πλατφόρμας υποβάλλεται στον επιμελητή που επέβαλε την κατάσχεση. Η δήλωση του τρίτου υπογράφεται υποχρεωτικά από πληρεξούσιο δικηγόρο[4]. Το νέο σύστημα θα λειτουργήσει από 1/5/2026. Προς εναρμόνιση με το νέο σύστημα έχουν υπάρξει μικρές προσαρμογές και στο άρθρο 927.
(β) 980: Μέχρι τώρα όταν κάποιος δανειστής κατατάσσεται μεν στον πίνακα κατάταξης, αλλά προσβάλλεται η κατάταξή του με ανακοπή (κατ’ άρθρο 979 παρ. 2), δεν μπορούσε να εισπράξει το πλειστηρίασμα, παρά μόνο αν προσκόμιζε εγγυητική επιστολή τραπέζης ίση με το ποσό της κατάταξης. Τώρα η δυνατότητα αυτή δίνεται με την προσκόμιση εγγυητικής επιστολής όχι ίσης με το ποσό της κατάταξης, αλλά ίσης με το 40% του ποσού αυτού.
(γ) 1009 παρ. 2: Στο άρθρο 1009 προβλέπεται το δικαίωμα του υπερθεματιστή να καταγγείλει την μη επιλήψιμη μίσθωση ακινήτου (αυτή που είχε συναφθεί προ της κατασχέσεως), καταγγελία που αναπτύσσει αποτελέσματα κατά κανόνα έξι μήνες μετά την καταγγελία. Με την παράγραφο 2 που προστίθεται στο άρθρο αυτό, εξαιρούνται οι μισθώσεις με μισθωτή το Δημόσιο και τα εξομοιούμενα με αυτό πρόσωπα από αυτές που μπορούν να καταγγελθούν κατά τα προβλεπόμενα της παρ. 1.
Γ) ΛΟΙΠΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
Τέλος, υπήρξαν αλλαγές που δεν αναφέρονται στενά στον ΚΠολΔ. Οι σημαντικότερες είναι:
(α) Δικαστικό ένσημο: Με το άρθρο 52 Ν. 5282/2026 καταργείται η υποχρέωση καταβολής τέλους δικαστικού ενσήμου επί αναγνωριστικών αγωγών ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και στις αναγνωριστικές αγωγές, που είναι εκκρεμείς στον Α΄ βαθμό[5] (όχι όμως και στον Β΄βαθμό).
(β) Αρμοδιότητα Δήμου Αχαρνών: Μετά το νέο Δικαστικό Χάρτη (Ν. 5108/2024) ο Δήμος Αχαρνών υπαγόταν στην τοπική αρμοδιότητα της κεντρικής έδρας του Πρωτοδικείου Αθηνών. Πλέον η τοπική αρμοδιότητα του Δήμου Αχαρνών μεταφέρεται στην περιφερειακή έδρα Περιστερίου του Πρωτοδικείου Αθηνών. Συνεπώς, νέο δικόγραφο που βασίζει την δωσιδικία του στον Δήμο Αχαρνών από την επομένη της δημοσίευσης του Ν. 5282/2026 (27.2.2026) απευθύνεται στην περιφερειακή έδρα Περιστερίου. Εκκρεμείς αιτήσεις που αποκρυστάλλωσαν την αρμοδιότητά τους με την κατάθεσή τους δεν θίγονται.
(γ) Όριο αριθμού σελίδων και στην ποινική αίτηση αναίρεσης: Με το άρθρο 63 Ν. 5282/2026 προστίθεται άρθρο 476Α στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και με διάταξη όμοια με το άρθρο 566 παρ. 1Α ΚΠολΔ βάζει περιορισμούς στους σελίδες και στον τρόπο σύνταξης της ποινικής αναίρεσης.
(δ) Η ονομαστική αξία του γραμματίου προείσπραξης που αντιστοιχεί στην δήλωση αποδοχής κληρονομίας μειώνεται στα 100,00€ από τα 300,00€ που προβλεπόταν μετά το Ν. 5221/2025 σε συνέχεια σχετικής απόφασης της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων.
.......................................
Τα μεγάλα κενά της τελευταίας νομοθέτησης αφορούν στις μεταβατικές διατάξεις του Ν. 5221/2025. Η πράξη έχει καταδείξει αμηχανία στην εφαρμογή των διατάξεων περί αναβολόσημων, στην κατάληψη ή των εκκρεμών δικών από την ρύθμιση του άρθρου 524 (προθεσμία προσθήκης στην κατ’ έφεση δίκη), στην απαγόρευση προβολής λόγων ανακοπής του 632 με την ανακοπή του 933 κατά πράξεων εκτέλεσης μετά την 1.1.2026, αλλά με διαταγή πληρωμής που εκδόθηκε μέχρι 31/12/2025 και πολλά άλλα, ενώ έχουν ανακύψει σημαντικά ερμηνευτικά προβλήματα σε σχέση με την έκταση εφαρμογής της παρ. 2 του άρθρου 215 (προθεσμία επίδοσης της αγωγής ως προϋπόθεση της έγκυρης άσκησης). Παρ’ ότι αυτά επέβαλαν την εκ του σύνεγγυς συζήτηση με το Υπουργείο σε συνεννόηση και με τις διοικήσεις των μεγαλύτερων δικαστηρίων (της Αττικής) για την εύρεση της βέλτιστης λύσης, κάτι τέτοιο δεν έγινε, παρ’ όλο που ζητήθηκε.
Τα ζητήματα εναπόκεινται στον
εφαρμοστή του δικαίου και κυρίως στα δικαστήρια, που με την νομολογία τους θα
λύσουν τα ζητήματα. Είναι βέβαιο ότι ο νομοθέτης δεν μπορεί να λύσει όλα τα
ζητήματα που η πράξη και η ζωή αναδεικνύει. Επιβάλλεται όμως κομβικά ζητήματα που
αφορούν π.χ. το παραδεκτό ή το νόμιμο της άσκησης του ενδίκου βοηθήματος ή
μέσου να νομοθετούνται με την μέγιστη δυνατή σαφήνεια, καθώς η ασάφεια μπορεί
να οδηγήσει σε απώλεια δικονομικών και ουσιαστικών δικαιωμάτων. Δυστυχώς,
φαίνεται ότι μετά την άρνηση του νομοθέτη να λύσει τις ασάφειες ότι ο δρόμος
μέχρι να υπάρξει η ποθούμενη ασφάλεια είναι μακρύς.
[1] Για την πληρότητα αναφέρουμε ότι η προθεσμία
κλητεύσεως τηρείται εφ’ όσον παράλληλα η κλήση επιδίδεται σε χρονικό σημείο που
ταυτόχρονα απέχει 30 μέρες από την συζήτηση (ή 90 ημέρες αν έχουμε άγνωστη
διαμονή ή επίδοση στο εξωτερικό).
[2] Παραμένει όμως ο διαφορετικός
τρόπος άσκησης αντέφεσης και πρόσθετων λόγων έφεσης και αναψηλάφησης επί
ειδικών διαδικασιών, καθώς δεν άλλαξε το άρθρο 591 παρ. 1 περ. ζ΄ ΚΠολΔ.
[3] Κατά το άρθρο 228 ΚΠολΔ που
εντάσσεται στο γενικό κεφάλαιο της πρωτοβάθμιας δίκης «Αν δεν ορίζεται
διαφορετικά, η προθεσμία για την κλήτευση των διαδίκων είναι τριάντα (30)
ημέρες και, αν ο διάδικος που καλείται ή κάποιος από τους ομοδίκους διαμένει
στο εξωτερικό ή είναι άγνωστης διαμονής, εξήντα (60) ημέρες πριν από τη
συζήτηση».
[4] Εξαίρεση από την υποχρεωτική
υπογραφή της δήλωσης από δικηγόρο προβλέπεται για την περίπτωση που τρίτος
είναι συμβολαιογράφος, οπότε υπογράφει ο ίδιος την δήλωση.
[5] Για την ακρίβεια, η νέα διάταξη
εφαρμόζεται στις εκκρεμείς αναγνωριστικές αγωγές για τις οποίες η πρώτη
συζήτηση στο ακροατήριο διενεργείται μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος, καθώς
και στις αγωγές που έχουν ασκηθεί ως καταψηφιστικές πριν από τη δημοσίευση του
παρόντος νόμου, εφόσον έχουν ήδη μετατραπεί ή μετατραπούν σε αναγνωριστικές
μετά τη δημοσίευσή του και εισαχθούν σε πρώτη συζήτηση μετά την ως άνω
ημερομηνία.
